Kiriş kesit tasarımında otomatik olarak tasarlanan kiriş kuvvetleri Majör Eğilme Momenti, Majör Kesme Kuvveti ve Burulma‘dur.
Otomatik olarak tasarlanmayan (hatta kontrol edilmeyen) kiriş kuvvetleri Eksenel Çekme Kuvveti, Minör Eksen Eğilme Momenti ve Minör Eksen Kesme Kuvveti’dir.
Bu kuvvetler topluca İhmal Edilebilir Kuvvetler olarak adlandırılır ve Kiriş Tasarım Ayarları > Tasarım sekmesinde bulunur (aşağıda gösterildiği gibi).
Kullanıcılar kendi mühendislik değerlendirmelerine veya hesaplarına göre tercih ettikleri İhmal Edilebilir Kuvvetler değerlerini belirleyebilir.
Gerçek tasarım kuvvetleri İhmal Edilebilir Kuvvetler değerlerini aşarsa, verilen donatı yeterli olsa bile kiriş kırmızı çarpı ile “Fail” (Başarısız) olarak işaretlenir.
Bu kirişlere Donatı Verisi diyalog penceresini açmak için Kiriş Donatı Tasarımı‘nda çift tıkladığınızda veya plan görünüşte kirişleri seçip sağ tıklayarak “Kiriş Kesit Tasarımı”‘nı seçtiğinizde, tasarım eksenel çekme kuvveti, minör eksen kesme kuvveti ve/veya minör eksen eğilme momentinin ihmal edilebilir sınırları aştığını belirten Uyarı(lar) görüntülenir.
Kirişler toplu modda tasarlandıktan sonra bu uyarı mesajını “Tasarım” sekmesi altındaki “Kat Kirişleri”‘nde de bulabilirsiniz:
Bir kirişte neden yüksek çekme / ihmal edilebilir kuvvet oluşur?
Bir kirişte yüksek çekme veya diğer ihmal edilebilir kuvvetlerin oluşmasının birçok nedeni vardır:
1. Kiriş bir döşemeye bağlı değilse, döşemelerin oluşturduğu diyafram tarafından tutulmaz; bu durumda kat düzlemi içinde serbestçe uzayabilir veya eğilebilir, bu nedenle çekme / minör eğilme ve kesme kuvveti oluşur.
2. Yüksek yükler altında, özellikle yatay yükler etkisinde, diyafram tarafından tutulmayan kirişlerde yüksek ihmal edilebilir kuvvetler oluşabilir.
3. Hatalı modelleme – kiriş kararsızsa, örneğin mesnetlenmemişse – tüm model çökebilir ve beklenmeyen veya hatalı kuvvetler oluşabilir.
Bunu kontrol etmek için modelinizin geçerliliğini denetlemek üzere Analitik Model‘e gidin.
Modelinizi kontrol etme hakkında daha fazla bilgi için Bina Analizi sırasında tekillik veya büyük deformasyon uyarıları nasıl kontrol edilir makalesine bakın.
Kiriş ihmal edilebilir kuvvetlerde başarısız olursa ne yapılabilir
Kirişler ihmal edilebilir kuvvetlerde başarısız olduğunda alınabilecek birkaç aksiyon vardır:
- Kullanıcı kiriş kapasitesini kendi hesaplarıyla manuel olarak kontrol etmelidir.
- Kullanıcı kirişin ihmal edilebilir kuvveti gerçekte geçtiğini düşünüyorsa, İnteraktif Kiriş Tasarımı’na girip “OK”‘ı seçerek başarısızlığı manuel olarak geçersiz kılabilir ve kirişi “Pass” (Başarılı) durumuna zorlayabilir (aşağıda gösterildiği gibi).
- Kullanıcı İhmal Edilebilir Kuvvetler sınır değerlerini değiştirebilir veya artırabilir. Örneğin, tipik bir kiriş çekme kapasitesi aşağıdaki denklemle hesaplanabilir.
- Kiriş Çekme Kapasitesi = (Donatı sayısı x Her donatının enkesit alanı x Çeliğin akma dayanımı)
- Bu şekilde, tasarım çekme kuvveti manuel olarak girilen İhmal Edilebilir çekme kuvvetinden düşükse, daha fazla kiriş otomatik olarak başarılı olabilir.