Table of Contents

Akslarla Çalışma

Aks Özellikleri

"Aks Özellikleri” formu, "Modelleme" şeridindeki "Aks Sistemi" simgesi seçilerek veya mevcut bir aksın seçilmesinin ardından farenin sağ tuşuyla görüntülenen kısayol menüsünden "Özellikler" seçeneği seçilerek yüklenir.

Yeni bir aks, formdaki ilgili alanlara gerekli bilgiler girilerek ve çizim alanında aks çizgisinin uç noktaları belirtilerek tanımlanabilir.


"Aks Özellikleri” formu aşağıdaki alanlardan oluşur:

Etiket
Bu alan, aksı tanımlayan benzersiz etiketi belirler. Etiket için karakter sınırı yoktur; ancak pratik kullanım açısından 6 karakterle sınırlı tutulması önerilir. Aynı binada tekrarlanan etiketlere izin verilmez.
Etiket alanının sağındaki metin denetleyici döndürme düğmesi, ardışık etiket metinlerinin oluşturulmasını kolaylaştırmak için kullanılır. Örneğin bu alandaki etiket " A " ise, sonraki aks etiketleri " B ", " C " vb. olur.
Geçerli Katta Görünür
Bu alan, kullanıcının geçerli kattaki aksların görünürlüğünü açıp kapatmasını sağlar. 
Bu alanın işaretini kaldırmak, yalnızca seçili kat için bir Hayalet ” aks (Gri Akslar) oluşturur.  "Hayalet" aks tamamen gizlenmek isteniyorsa “Hayalet Aks Katmanları ” kullanılabilir; bu katman Görüntüle Şeridi > Katman altında yer alır. 
Hayalet akslar ProtaDetails’e aktarıldığında, "Gizli Aks" işaretli akslardan farklı olarak normal aks haline gelir. 
Uzunluk
Bu alan, ikinci ekleme noktası sürüklenirken veya aks eklendikten sonra aksın gerçek uzunluğunu izlemek için kullanılabilir.
Açı
Bu alan, ikinci ekleme noktası sürüklenirken veya aks eklendikten sonra aks açısını izlemek için kullanılabilir.
Ekleme Yöntemi
Akslar, "Tek Parçalı Aks Ekleme", "Çok Parçalı Aks Ekleme" ve "Eğrisel Aks Ekleme" gibi çeşitli yöntemlerle çizilebilir.
  1. Tek Parça  aksın başlangıç ve bitiş noktalarına tıklayarak düz bir çizgi aks oluşturmanızı sağlar.
  2. Çok parçalı aks  herhangi bir şekilde birden fazla parçaya sahip tek bir aks oluşturmanızı sağlar.
    (Oluşturmaya başlamak için sol tık yapın, geri almak için "Esc" tuşuna basın, oluşturmayı bitirmek için sağ tık yapın.)
  3. Eğrisel Aks yarıçap belirtilerek oluşturulabilir.
Fikir

Aks oluşturma hakkında daha fazla bilgi için aşağıdaki Yeni Aks Tanımlama başlığına bakın.

Gizli Aks
Bu alan kullanılarak akslar, işaretlenmemiş "Geçerli Katta Görünür" seçeneğine benzer şekilde "Hayalet Akslar" (Gri Akslar) olarak ayarlanabilir.
Tek fark, "Gizli Aks" seçeneği işaretli akslarda, "Hayalet" aksların özelliklerinin ProtaDetails’e aktarılmasıdır; yani bu akslar açık gri renkte çizilir.  
Yön Kodu
Aks yönü “Dir” olarak "1" ve "2" şeklinde etiketlenir. “1” yönü, global x-eksenine (yatay) paralel veya yakın oluşturulan aksları tanımlarken, "2" yönü global y-eksenine (dikey) paralel veya yakın oluşturulan aksları ifade eder.  Tüm elemanlar aks kesişimlerine yerleştirilir.
Aks Balonları Çizim Kontrolü
Bazı durumlarda aks balonlarından biri görünmeyebilir. Bu düğme, balonlardan birinin görünürlüğünü değiştirmek için kullanılabilir.
Uzatma Boyu
Oluşturulan akslar, kullanıcı tanımlı uzunluğa göre her iki uçtan da daha uzun çizilir. Bu, aks balonlarının görünürlüğünü ve kullanılabilirliğini artırarak görsel karmaşıklığı önler.
Güncelle Düğmesi
Mevcut bir aks elemanı için “ Aks Özellikleri ” formundaki alanlardan birine yeni bir tanımlama girdiğinizde, değişiklikleri plan penceresinde görüntülemek için “ Güncelle ” düğmesine basın.
Kapat
Kapat ” düğmesine basıldığında “ Aks Özellikleri ” formu kapanır ve “ Seçim Modu ”na geri dönülür.

Yeni Bir Aks Tanımlama

Yeni bir aks oluşturmak için aşağıdaki adımları izleyin:

  1. "Aks Sistemi" simgesini "Modelleme" şeridinde kullanarak “Aks Özellikleri” formunu açın.
  2. Özellikler” formundaki alanlardaki verileri düzenleyin.
    1. Örneğin, "Aks Etiketi" veya "Ekleme Yöntemi" gibi alanları tanımlayın.
    2. "Yön Kodu"’nü artık manuel olarak değiştirmeniz gerekmez; aks çizildiğinde yön otomatik olarak algılanır.
  3. Fareyle birinci noktaya sol tıklayın, ikinci noktaya sol tıklayıp düğmeyi bırakın. Yeni aks görüntülenir.
    1. Uzunluk ” ve “ Açı ”, ekleme sırasında sürüklenen aksın yönünü ve uzunluğunu kontrol etmek için kullanılabilir.
    2. Bu seçenekleri etkinleştirmek ve imleç hareketini yatay veya dikey yönlerle (veya tanımlanan açıyla ilişkili olarak) sınırlamak için  Ctrl   tuşunu ikinci noktaya sürüklerken basılı tutun ve tuşu sol fare düğmesinden sonra bırakın.
  • Mevcut bir akstan paralel aks da oluşturabilirsiniz.
    1. Bunun için önce mevcut bir aksı seçin ve kısayol menüsünü açmak üzere fareye sağ tıklayın.
    2. Oluşturma için ilgili formu etkinleştirmek üzere " Ötele Aks " seçeneğini seçin.
    3. Bir aks seçilirken " Aks Özellikleri " formu etkin olabilir. Bu durumda oluşturma formunu " Ötele   Aks " seçeneğinin " Düzenle " araç çubuğunda seçilmesiyle de etkinleştirebilirsiniz.
    4. İlgili form ekranda göründüğünde, " Öncekinden Ofset " alanına, mevcut akstan ofset mesafesini belirtmek için değer girin.
    5. Yeni aks, seçilen tarafta önceki akstan verilen ofset mesafesinde konumlandırılır.
    6. Farklı bir etiket tanımlamak için, ofset tarafına tıklamadan önce " Aks " alanını değiştirin.
    Notlar

    Alt bilgi çubuğunu her zaman kontrol edin; tıklanan veya kullanılan fonksiyonun bir sonraki adımıyla ilgili önemli bilgiler burada gösterilir. 


    Tek Segmentli Aks Örneği :
    Aks oluştururken başlangıç noktasını seçmek için sol tıklayın.  Bitiş noktasını belirtmek üzere fare imlecini hareket ettirdiğinizde bir “rubberband” çizgisi görüntülenir : 
    1. Rubberband işlemi sırasında uzunluk (L) ve yerel açı görüntülenir. Yerel UCS’ye göre bağıl mesafe olarak ∆x & ∆y değerleri de gösterilir. 
    2. Aksın uzunluğunu (L) Dinamik Giriş Sistemi (DIS) üzerinden girmeyi etkinleştirmek için F2 tuşuna basın.
    3. Açı girişine geçmek için TAB tuşuna basın. 
    4. Metin kutusuna bir değer girilirse, ilgili parametre kilitlenir. Kilidi açmak için ESC tuşuna basabilir veya metin kutusunun sağındaki kilit simgesine tıklayabilirsiniz.
    5. Metin kutularının herhangi birinde şu kısayol gösterimini kullanabilirsiniz: Uzunluk<Açı veya DeltaX, DeltaY   (TAB ile geçiş yapmaya gerek kalmadan.)
    Uyarı

    Yukarıdaki tüm kısayol tuşları (F2, ESC, TAB) üç ekleme yönteminin tamamında (Tek Segment, Çoklu Segment ve Eğrisel Aks) çalışır.

    Eğrisel Aks Tanımlama

    Eğrisel akslar aşağıdaki yöntemle tanımlanır:

    1. "Aks Sistemi" simgesine tıklayarak "Modelleme" şeridinden "Aks Özellikleri" formunu yükleyin. Aks etiketini "Etiket" alanına girin. 
    2. Ekleme yöntemi olarak "Eğrisel Aks Ekleme" seçeneğini belirleyin. Başlangıç noktasını tanımlamak için sol tıklayın, bitiş noktasını tanımlamak için tekrar sol tıklayın :
      1. Bu şekilde tanımlanan birinci ve ikinci noktalar, aksın sırasıyla "I" ve "J" noktaları olur.
      2. Eğrinin ofsetini tanımlamak için fare imlecini hareket ettirin ve onaylamak üzere tıklayın. 
      3. Alternatif olarak, aksın veter ofsetini tanımlamak için "F2" tuşuna basın. Diyalog penceresinde negatif değerler de kullanabileceğinizi unutmayın.  
      4. Bu diyalog penceresindeki alanları düzenledikten sonra, eğrisel aksın tanımını tamamlamak için "ENTER" tuşuna basın. 
      5. Aks, buna göre ekranda çizilir.

    Ortogonal Aks Oluşturucu

    Aks Oluşturucu” formu, her iki yön kodunda da bir grup aks oluşturmak için kullanılabilir. Bu forma erişmek için “Dik Aks Oluşturucu” simgesini “Modelleme” şeridinde seçin.  Plan penceresinde, oluşturma için sol alt referans noktası olarak bir nokta seçin. Referans noktası seçildikten sonra ekranda “Aks Oluşturucu” diyalog kutusu görüntülenir.  Oluşturma için gerekli değerleri aşağıda açıklanan alanlara girmelisiniz;


    Aks Sistemi Yerleştirme

    Referans Noktası” ve “Yerleştirme Açısı” alanlarını içerir. Önceden seçilen referans noktasının X ve Y koordinatları, Referans Noktası alanlarına otomatik olarak yazılır. Yeni bir referans noktası belirtmek için bu değerler değiştirilebilir.

    Yerleştirme Açısı, her iki yönde (“1” ve “2”) oluşturulacak akslarının, varsayılan yönlerine göre saat yönünün tersine dönme açısıdır.

    Yön-1 Aksları / Yön-2 Aksları

    Oluşturulacak yön-1/yön-2 aksları için doldurulması gereken “Aks Etiketi”, “Adım”, “Aks Aralığı(Aralıkları)” ve “Aks Uzatma Mesafesi” alanlarını içerir. 

    İşlev
    Açıklama
    Aks Etiketi 
    Bu yöndeki ilk aksın etiketidir.
    Yön-1 (yatay) aks etiketleri alttan üste doğru başlar.
    Yön-2 (dikey) aks etiketleri soldan sağa doğru başlar.
    Aks Aralığı(Aralıkları)
    Aynı yöndeki akslar arasındaki mesafedir.  Farklı aralıklar kullanılacaksa virgül karakteriyle ayırabilirsiniz. Tekrarlanan aralıklar, değer açıklık sayısından önce yazılmak koşuluyla " * " çarpım işareti kullanılarak girilebilir. (Örn. 5000, 2000*3, 4000)
    Adım
    Ardışık etiketlerin oluşturulmasında kullanılacak aks etiketi artış değeridir.
    Aks Uzatma Mesafesi
    Aksların kesişim noktalarının ötesine uzatılacağı mesafedir.
    Fikir

    Ters yönde bir aks etiketi isteniyorsa “Adım” = -1 girin. 
    Örneğin, Yön-1 / yatay Akslar için A aksının alttan değil üstten başlamasını istiyorsanız “Aks Etiketi” = D (son etiket) ve “Adım” = -1 girin.

    Aks Kısayol Menüsü ve Aks Seçenekleri Sekmesi

    Bir aksı (veya bir grup aksı) seçtikten sonra, aks elemanları için en sık kullanılan komut seçeneklerine şu şekillerde erişebilirsiniz:
    1.  "Aks Seçenekleri" şerit sekmesi
    2. Kısayol menüsü (fareyle sağ tıklanarak görüntülenir)

    Seçim şu seçenekleri kapsar: “ Kaydır ”, “ Taşı ”, “ Uzat ”, “ Döndür ”,   “Aksı Kullanan Elemanları Listele ”, “ Kesişen Aksları Bağla ”, vb., aks elemanına özgü seçenekler.

    Sil”, “Elemanları Aynala” ve “Özellikler” seçenekleri, tüm eleman tipleri (örn. kiriş, kolon vb.) için kısayol menülerindeki varsayılan seçeneklerdir

    Bazı işlevler birden fazla aks seçiliyken çalışırken, bazıları yalnızca tek bir aks seçildiğinde çalışır. 
    1. "Taşı" ve "Aksı Uzat" işlevi birden fazla aks seçiliyken çalışır
    2. “Aksı Döndür ”, "Aksı Kaydır". "Aks Uç Noktasını Düzenle" yalnızca tek aks seçildiğinde çalışır
    Kaydırarak Paralel Aks Oluşturma

    Referans aks seçildikten sonra kısayol menüsündeki veya Aks Seçenekleri sekmesindeki “Aksı Kaydır” seçeneğine tıklanarak “Aks Kaydırma” formuna erişilebilir.
    Seçili aksa paralel yeni bir aks tanımlamak için kaydırma mesafesini alana girmek üzere “F2” tuşuna basın, aksı kabul edip eklemek için “ENTER” tuşuna basın.

    Aks Taşıma

    1. Bir veya daha fazla aks seçin. 
    2. Aks kısayol menüsünde / Aks Seçenekleri sekmesinde "Aksı Taşı" seçeneğini seçin / tıklayın.
    3. Fare imlecini hareket ettirin; aksın önizlemesi görüntülenir
    4. Değeri manuel olarak girmek için “F2” tuşuna basın: 
      1. Taşınacak paralel mesafeyi girin 
      2. Alternatif olarak [delta x] , [delta y] değerlerini girin 
    5. “Enter” tuşuna basın; aks taşınır
    Notlar

    Bir aks taşındığında, bu aksı ekleme referansı olarak kullanan elemanlar da yeni aks konumuna göre otomatik olarak taşınır.  
    Ancak aksın taşınması eleman eklemesini geçersiz kılıyorsa aks taşınamaz. Bu durumda, taşınmadan önce bu aksı kullanan tüm elemanların silinmesi gerekir. 
    Tüm elemanlar, “Review” şeridinde bulunan “Elemanları Akslara Taşı” seçeneği kullanılarak olması gereken konumlara zorla taşınabilir.

    Aks Uzatma

    Aksın uç noktaları, aks kısayol menüsünde veya Aks Seçenekleri sekmesinde “Aksı Uzat” seçeneği seçilerek uzatılıp kısaltılabilir.
    Bir aksın uç noktasını uzatmak için:
    1. Bir aks veya paralel aks dizisi seçin. Aks kısayol menüsünde veya şerit sekmesinde “Aksı Uzat” seçeneğini seçin.
    2. Uzatmak istediğiniz uca yakın herhangi bir noktaya sol tıklayın; imleci ilk noktadan uzaklaştırdıkça mesafeyi gösteren bir cetvel görünür.
    3. Fare imlecini hareket ettirip uzatma işlemini tamamlamak için tekrar sol tıklayın. Alternatif olarak mesafe değerini girmek için "F2" tuşunu kullanıp "Enter" tuşuna basın.
    4. Uzatma işlevi, aks çizgisi/çizgilerinin yönünü değiştirmez. Seçili aks çizgisi/çizgileri, XY düzlemindeki sürükleme çizgisinin mutlak uzunluğu kadar uzatılır.
    Yeni noktayı hassas biçimde konumlandırmak için nesne yakalama modlarını kullanabilirsiniz.


    Fikir

    Birden fazla aksı uzatırken beklenmeyen uzatma etkilerini önlemek için farklı yönlerdeki aksları birlikte seçmekten kaçının. Seçilen aksların paralel olması veya birbirine yakın yön açılarına sahip olması gerekir. Uzama veya kısalma etkisi, tıklanan uç noktaya göre otomatik olarak uygulanır. 


    Aks Uç Noktasını Düzenle

    Bir aksın uç noktasını değiştirmek için aksı seçtikten sonra kısayol menüsündeki "Aks Uç Noktasını Düzenle" seçeneğini veya Aks Seçenekleri sekmesini kullanabilirsiniz. 
    Bu seçenek, aksın uç noktasını ve bu aksı kullanan elemanların konumunu değiştirir. 
    1. Bir aks seçin. "Aks Uç Noktasını Düzenle" seçeneğine tıklayın.
    2. Bir nokta seçerek yeni aks uç noktasını tanımlayın.
    3. Seçilen aksın en yakın uç noktası, seçtiğiniz noktaya göre değiştirilir. 

    Aksı Eleman Ekleme Noktalarına Uzat

    Seçilen veya tüm aksları, yerleştirilen elemanları ve bunların kesişimlerini dikkate alarak otomatik olarak uzatmak için "Aksı Eleman Kesişimlerine Uzat" formunu kullanabilirsiniz.
    1. Bir veya daha fazla aks seçin ve “Aksı Eleman Ekleme Noktalarına Uzat” seçeneğini seçin. Bu durumda işlev, modeldeki seçilen akslara (veya birden fazla aksa) uygulanır.
    2. “Aksları Eleman Ekleme Noktalarına Uzat” diyalog penceresi açılır.
    3. Tamam” düğmesine basıldığında akslar, ayarlara göre otomatik olarak uzatılır.

    Bu diyalog penceresindeki mevcut seçenekler:

    1. Aks Kesişimlerini de Dikkate Al
    Ortogonal bir aks sistemine sahipseniz, yalnızca eleman ekleme noktalarını değil aks kesişimlerini de dikkate almak istediğinizde bu seçeneği işaretleyebilirsiniz.
    1. Yalnızca Küçült
    Bu seçenek işaretlenirse akslar, bu işlem sırasında yalnızca kısaltılır.
    1. Aks Uzatma Mesafesi
    Akslar, bu alana girilen değer kadar en dıştaki eleman ekleme noktasının (veya “Aks Kesişimlerini de Dikkate Al” işaretliyse aks kesişiminin) ötesine uzatılır.
    1. Seçilenlere veya Tüm Akslara Uygula
    Varsayılan olarak işlev, kısayol menüsünden başlatıldığında yalnızca seçilen akslara uygulanır. “Tüm Akslara Uygula” seçeneği işaretlenirse işlem, modeldeki tüm akslara uygulanır.

    Aksı Bir Sınıra Uzat

    Bir ucu bir sınıra hizalamak için bir veya daha fazla aks seçtikten sonra “Aksı Bir Sınıra Uzat” seçeneğini kullanabilirsiniz.
    Bu seçenek, seçilen aksın en yakın uçlarını tanımlanan sınıra göre uzatır veya kısaltır.
    1. Bir veya daha fazla aks seçin. “Aksı Bir Sınıra Uzat” seçeneğine tıklayın.
    2. Seçilen aksları uzatmak için iki nokta seçerek sınırı tanımlayın.
    3. Seçilen aksların en yakın uçları, sınıra ulaşacak şekilde uzatılır veya kısaltılır.
    4. Uygun bir sınır tanımlanamazsa işlem iptal edilir.

    Bir Aksı Döndürme

    Aksı döndürmek için : 
    1. Yalnızca bir aks seçin (bu seçenek birden fazla aks ile çalışmaz)
    2. Aksı Döndür” seçeneğine tıklayın. 
    3. Çizim alanında döndürme baz noktasına tıklayın.
      1. Döndürme baz noktası, nesne yakalama modlarından biri kullanılarak seçilebilir.
      2. Örneğin, iki aksın kesişimini döndürme baz noktası olarak seçmek istiyorsanız Osnap Formunda "Kesişim" düğmesine basın, imleç üzerindeki kareyi istenen kesişime yaklaştırın ve sol fare düğmesine tıklayın.
    4. “F2” tuşuna basarak yeni aks açısını (yataydan saat yönünün tersine ölçülür) "Açı" alanına girebilirsiniz > “Enter” tuşuna basın 
    5. "Enter" tuşuna tekrar basın ve aks döndürülür. 

    Çerçeve Görünümü Oluştur

    Bir aks seçtikten sonra sağ tuş kısayol menüsünde "Çerçeve Görünümü Oluştur"  seçeneğini kullanabilirsiniz. 
    Bu seçenek, yalnızca o aksı kullanan elemanları gösteren bir 3B görünüm oluşturur.

    Aks Tablosu

    "Eleman Tabloları > Aks Tablosu" seçeneğini sağ tık kısayol menüsünde veya "Yapı Ağacı"nda bulunan "Aks" üzerinde sağ tıklayarak, bir veya daha fazla mevcut aksı değiştirmek için kullanabilirsiniz.
    Tablodaki tüm hücreler düzenlenebilir. Bir hücreyi seçmek ve içeriğini düzenleyip güncellemek için imleç tuşlarını veya fare imlecini kullanabilirsiniz.
    "Ara" butonu, etiketi "Eleman" alanına yazdıktan sonra belirli bir elemanı bulmak için kullanılabilir.

    Birden Fazla Aks İçin Görünürlüğü Değiştirme

    Aks tablosunda "Görünürlük Kodu", belirli bir kattaki birden fazla aksın görünürlüğünü ayarlamaya olanak tanır (aşağıda gösterildiği gibi). 

    Aks Sistemi / Aks Oluştururken İzlenecek Yönergeler

    ProtaStructure’da oluşturulan her eleman aks sistemine bağlıdır; çünkü elemanlar yalnızca bir düğüm oluşturan aks kesişim noktalarına yerleştirilebilir. 
    Yönetilebilir ve doğru bir model oluşturmak için basit ve net bir aks sisteminin önemi büyüktür.
    Aks sistemi karmaşıklaştıkça hata olasılığı artar; altın kural ‘Basit Tutun’dur.
    Aks oluştururken aşağıdaki yönergeleri esas alın  :
    1. Birbirine çok yakın akslardan kaçınmaya çalışın
      Eleman ekleme aks kesişimlerine dayandığından, birbirine çok yakın çok fazla aksın bulunması, eleman oluştururken yanlış aks kesişiminin seçilmesine yol açabilir. 
    2. Mümkün olduğunca az aks kullanın
    Yukarıdakiyle aynı nedenle, yalnızca gerekli aksları modelleyin.  Önemli olan yapısal davranış olduğundan, küçük mimari kaçıklık farkları ihmal edilebilir düzeydedir. Örneğin, aralarında sadece 30 mm bulunan 2 paralel aksı modellemek mantıksız olur; bu durumda tek bir aks yeterlidir.
    1. Aksı kısa tutun ve kullanıldığı yere göre sınırlandırın
      Yukarıdakiyle aynı nedenle, bu da çok fazla aks kesişiminden kaçınmak içindir.  Aksları seçip sağ tıklayarak "Aksı Eleman Eklemesine Göre Uzat" seçeneğini kullanarak aksları otomatik olarak kısaltabilirsiniz. 
    2. Görünümdeki dağınıklığı azaltmak için aksları Hayalet olarak ayarlayın 

    Aks Özelliği’nde "Geçerli Katta Görünür" seçeneğinin işaretini kaldırarak bir aksı hayalet yapabilirsiniz.  Bu şekilde ayarlanan akslar açık gri renkte gösterilir; bu görünüm, Görüntüleme Şeridi’ndeki Katmanlar sekmesinde "Hayalet Aksları" seçeneği devre dışı bırakılarak tamamen kapatılabilir.  

    1. ‘Yapı Modeli Kontrolü’nü kademeli olarak gerçekleştirin
    2. Yapı Modeli Kontrolü, akslarla ilgili yaygın hataları denetler. Yapı modeli kontrolü hakkında daha fazla bilgi için şu makaleye başvurabilirsiniz: Yapı Modeli Kontrolü