Table of Contents

Yük Kombinasyonları

Bina modelinin analizi sırasında kullanılacak yük kombinasyonları,
"Yük Kombinasyonları"
düğmesine tıklanarak, Bina Analizi formunun Ön Analiz sekmesinde belirlenebilir. Aşağıdaki şekilde Yük Kombinasyonları Düzenleyici Sekmesi gösterilmektedir.

P-Delta Analizi

P-delta, birçok ikinci mertebe etkisinden biridir. P-Delta Analizi yapılması gerekiyorsa bu seçeneği işaretleyin.  

Uyarı

Kapsam ve Sınırlamalar



ProtaStructure P-delta analizi, “İki Döngülü Yinelemeli Yöntem”e (Chen ve Lui 1991) dayanır. Bu yöntem, hesaplamada geometrik rijitlik matrisini kullanır. Elemanlar üzerindeki eksenel yükler nedeniyle oluşan basınç yumuşamasını veya çekme sertleşmesini (geometrik rijitlik matrisi) dikkate alır:




  1. Geometrik rijitlik matrisi, G, Q, QP1 (Desen1), QP2 (Desen2), G+Q için (yineleme yoluyla) hesaplanır


  2. Tasarım yük durumları için ikinci mertebe etkilerini hesaba katmak amacıyla [Ke + Kg] kullanılır.


  3. Örneğin,  G+Q+E (Deprem) kombinasyonu için:     G ve Q, [Ke + Kg (G,Q)] kullanılarak; E yük durumları ise [Ke + Kg (G+Q)] kullanılarak çözülür.


Bu yöntem yalnızca P-Küçük Delta’yı dikkate alır, P-Büyük Delta’yı dikkate almaz. İkinci mertebe etkileri, sehim yapmış şekle göre hesaplanır ve ek geometrik kusurlar dikkate alınmaz. P-Küçük Delta analizinden hesaplanan ek momentler, özellikle yanal ötelenmesi engellenmiş (braced) betonarme binalarda genellikle küçüktür.  Yapı ötelenmeye duyarlı veya narin ise, doğrusal olmayan ikinci mertebe P-Büyük Delta analizi gereklidir (şu anda kapsam dışıdır). 



İkinci mertebe etkileri hakkında daha fazla bilgi için bkz. 
Ötelenme Duyarlılığı ve İkinci Mertebe Etkileri

Yük Kombinasyonları Düzenleyici

“Yük Kombinasyonları Düzenleyici” geçerli yük kombinasyonları kümesini listeler. Tipik bir kombinasyon kümesi aşağıda verilmiştir:

Notlar

Betonarme ve çelik tasarımı için kullanılacak kombinasyonu ayrı ayrı seçebilirsiniz.

Her kombinasyon, ilgili yük katsayılarıyla birlikte tabloda bir satır olarak görünür. Listedeki kombinasyonlardan birini seçip
“
Ekle” düğmesine basarsanız, o kombinasyonun bir kopyası oluşturulur. Tablodaki ilgili hücreleri kullanarak yük katsayılarını ve kombinasyon adlarını değiştirebilirsiniz.
Var olan bir yük kombinasyonu
“Sil” düğmesi kullanılarak silinebilir.

Sonlu Elemanlar Döşeme Analizi
modülünde dikkate alınan yük katsayıları, tablodaki ilk kombinasyondan alınır. İlk kombinasyon, desensiz
Sabit Yük (G) ve
Hareketli Yük (Q) içermelidir.

Dikkat

Sonlu eleman analizlerinde doğru nihai yük katsayılarının kullanıldığından emin olmak için bu kombinasyonda uygulanan yük katsayılarını dikkatle değerlendirin.

Bilgi

Örneğin, Sonlu Elemanlar Döşeme Analizinde Sabit Yüklere 1.4 nihai yük katsayısı uygulamak istiyorsanız, ilk kombinasyonun yük katsayısı
1.4G olmalıdır.

Hareketli Yük Azaltmaları,
LL. Red hücresinde işaret bulunan yük kombinasyonlarına uygulanır. Ayarı gerektiği gibi değiştirmek için bu hücreye tıklayın. 
Notlar

Yük Kombinasyonları Düzenleyici içinde yeni bir yük kombinasyonları kümesi tanımlamanın en kolay yolu
"Yükleme Oluşturucu" düğmesine tıklamaktır.

Yalnızca Düşey Yük Kombinasyonlarının Belirlenmesi

Seçili elemanları “Yalnızca Düşey (VOM)” olarak belirlemek tek başına yeterli değildir. Bu özelliğin amacı, yalnızca düşey elemanları sadece deprem dışı kombinasyonlar için tasarlamak, yapının geri kalanını ise tüm kombinasyonlar için tasarlamaktır.

Varsayılan olarak ProtaStructure, yalnızca düşey yük kombinasyonlarını ‘yalnızca düşey’ olarak belirler. Bu durumda ‘yalnızca düşey’ olarak belirlenen elemanlar, tasarımda yalnızca bu kombinasyonları kullanır. Yük kombinasyonu düzenleyicisinde bir kombinasyonun yanındaki VOM seçeneğini işaretleyerek herhangi bir kombinasyonu yalnızca düşey olarak ayarlayabilirsiniz. 

Yükleme Oluşturucu

“Yükleme Oluşturucu”, Yük Kombinasyonları Düzenleyici içinde otomatik olarak yeni bir yük kombinasyonları kümesi oluşturmak için kullanılır.

"Düşey Yükler Kombinasyonları"
sekmesi, temel düşey yük kombinasyonlarını ve
Desenli Düşey Yük kombinasyonlarını tanımlamak için kullanılır.
Kademeli İnşaat kombinasyonları bu sekmede tanımlanır. 


"Yatay Yükler Kombinasyonları" sekmesi,
Deprem, Nominal Yükleme, Rüzgar Yüklemesi ve Zemin Basıncını tanımlamak için kullanılır.

Oluşturulan kombinasyonlar
Sıcaklık Yüklemesini de içerebilir.
Yükleme oluşturucuda belirtilen tüm yük durumları, bir kombinasyon kümesi oluşturmak üzere buna göre katsayılandırılır. Kümedeki her kombinasyona, yük durumlarının özelliklerine ve sayısına göre benzersiz bir ad verilir. Ad, kombinasyon adı hücresine tıklanarak değiştirilebilir. 

Düşey Yükler

Tüm açıklıkların maksimum faktörlü G ve Q ile tam yüklü olduğu ilk kombinasyonu oluşturmak için
“Sabit Yükleri Tanımla (G)” ve
“Hareketli Yükleri Tanımla (Q)“ seçeneklerini işaretleyin.
Maksimum faktörler yönetmeliğe bağlıdır ve
Maks. G Faktörü ve
Maks. Q Faktörü alanlarında belirtilir. 
psi-zero faktörünü tanımlamak için bir alan, yalnızca proje tasarım yönetmeliği EC2 olduğunda görüntülenir.
psi-zero için varsayılan değer 0,7’dir. Bu faktör, hareketli yükün eşlik eden etki olarak kabul edildiği kombinasyonlarda Q’ya uygulanır.
1.0G + 1.0Q kombinasyonunun da eklenmesi için
“Faktörsüz G+Q Kombinasyonu Oluştur” seçeneğini işaretleyin:
1.0G + 1.0Q.








P1, P2, P3, P4 ve P5 olarak adlandırılan beş temel patern yük düzeninin seçilebildiği patern yük şablonunu etkinleştirmek için
“Patern Yükleri Otomatik Tanımla” seçeneğini işaretleyin: 


P1 paterni, birinci açıklığa ‘olumsuz’ yük (uygulanan maksimum yük), ikinci açıklığa ‘olumlu’ yük (minimum yük) uygular ve bu şekilde devam eder.



Bilgi


Geçerli tasarım yönetmeliği, hangi yük durumu/durumlarının paternleneceğini belirler:




  1. BS8110 /CP65 – hem G hem Q paternlenir.


  2. EC 2 – yalnızca Q paternlenir

Notlar

Sabit yük ve hareketli yük için etkin ‘olumsuz’ yük faktörleri sırasıyla Maks. G Faktörü ve Maks. Q Faktörü değerleridir. Sabit yük ve hareketli yük için etkin ‘olumlu’ yük faktörleri sırasıyla 1,0 ve 0’dır. Diğer bir deyişle, seçilen yönetmelikte belirtildiği gibi belirli alternatif açıklıklar ve bitişik açıklıklar farklı permütasyonlarla yüklenir ve yük kaldırılır. 

Aşağıdaki tablo, bina analizi sonrasında Analitik Model görünümü üzerinden incelenebilecek sabit veya hareketli yük için temel yük paternlerini göstermektedir:
​

Paternlerin yalnızca bir yönde uygulanmasını sağlamak için
“Yöne Bağlı Patern Yükleme” seçeneğini işaretleyin.
Her yöne bağlı paternin örnekleri aşağıda gösterilmektedir:

Kademeli İnşaat

Kademeli inşaat yük durumları ve kombinasyonları, Yükleme Oluşturucu içinde etkinleştirilir.

Kademeli inşaat analizini etkinleştirmek için
“Kademeli İnşaat Durumları” seçeneğini işaretleyin.
Her kademenin varsayılan süresini belirtmek için
“Kademe Süresi” alanı kullanılır; bu süre daha sonra tek tek kademeler için değiştirilebilir.
Bir S
G kademeli yük durumu oluşturmak için
“Kademeli İnşaat Durumları: G” seçeneğini işaretleyin.
Bir S
Q kademeli yük durumu oluşturmak için
“Kademeli İnşaat Durumları: Q” seçeneğini işaretleyin.
Biri kademesiz durumları, diğeri kademeli durumları içeren iki kombinasyon seti oluşturmak için
“Kademeli G ve Q için Yeni Kombinasyonlar Oluştur” seçeneğini işaretleyin. Seçenek işaretlenmediğinde, yalnızca kademeli durumları kullanan bir kombinasyon seti oluşturulur.
Kademe Kontrolü:
Yükleme oluşturulduktan sonra,
“Load Cases” butonu > 
Load Case Editor üzerinden kademelerin içeriğini ve
süresini ayarlamak mümkündür.
​
​

İpucu

Kademeli inşaat analizi hakkında daha fazla açıklama için buraya bakın:  
Kademeli İnşaat Analizi

Yanal Yükler

"Deprem Yükü", “Nominal Yükler”,
“Rüzgar Yükleri” ve
“Zemin Basıncı” türündeki yanal yük durumları
"Yatay Yük Kombinasyonları" sekmesinde belirtilebilir.
Geçerli tasarım yönetmeliği BS8110 veya CP65 ise, hangi kombinasyonların oluşturulacağını belirtmek için Rüzgar ve Zemin Basıncı durumlarına yönelik ek kontroller sunulur.

Deprem Yükleri

Bina Analizi > Parametreler bölümünde deprem yönetmeliği olarak EC8 ayarlanmışsa, Deprem Yükü kombinasyonları
"Yatay Yük Kombinasyonları" sekmesinde belirtilebilir.
Deprem yükü kombinasyonları için iki seçenek bulunur:
"Eşdeğer Statik Yük" ve
"Modal Tepki Spektrumu".
Plan veya görünüş bakımından düzensiz bina modellerinde genellikle
"Modal Tepki Spektrumu" seçilmelidir;
"Eşdeğer Statik Yük" seçeneği ise yalnızca daha basit bir model için seçilmelidir.
Notlar

  1.  "Yük durumları" terimi "Modal Tepki Spektrumu" için Sx+, Sx-, Sy+, Sy-, "Eşdeğer Statik Yük" için ise Ex+, Ex-, Ey+, Ey- olarak tanımlanır.
  2. Ek "Yük Kombinasyonları", "Simetrik Sonuçlar için Tüm Olası Kombinasyonları Oluştur" seçeneği işaretlendiğinde oluşturulabilir. Bu seçenek, aynı yönde ancak negatif işaretli ek yük kombinasyonlarını karşılamak için kullanılır.

Sıcaklık Yüklemesi

Termal yük durumu içeren kombinasyonlar oluşturmak için
“Sıcaklık Yüklemesi” seçeneğini işaretleyin.
Termal yük durumlarının içeriği Sıcaklık Yükleri ile sınırlıdır.

Yük Durumlarının Manuel Tanımlanması

“Yük Kombinasyonları Düzenleyicisi" görüntülendiğinde, yük kombinasyonu setindeki tüm yük durumlarının tablosunu görmek için
“Yük Durumları”
düğmesine tıklayabilirsiniz.

Tanımlanabilecek düşey ve yatay yük durumu sayısında herhangi bir sınır yoktur.
  1. Tablodaki ikinci sütun, yük durumunun etiketini içerir. Etiket olarak herhangi bir metin değeri atanabilir, ancak kısa isimler tercih edilmelidir.
  2. Üçüncü sütun, bir sembol kullanarak yük durumu tipini görsel olarak açıklar.
  3. Dördüncü sütun, düşey yük durumunun düzenini tanımlar ( _ boş, = dolu ).
  4. Beşinci sütun yatay yük durumlarının yönünü gösterirken, altıncı sütun yatay yük durumunun (varsa) dışmerkezliğini belirtir.
  5. Yedinci sütun, kullanıcıların "Çatlamış Kesit Kullan" seçeneğini işaretlemesine olanak tanır. Rijitlik tablosu yalnızca bu seçenek işaretli yük durumları için uygulanır; deprem yük durumlarında ise çatlamış kesitler her zaman varsayılır.
  6. Son sütun, yük durumunun tanımını içerir. Oluşturduğunuz yük durumlarına her zaman kısa ve açıklayıcı bir tanım verin.
Yeni bir yük durumu oluşturmak için mevcut yük durumlarından birini seçin ve
“Aşağı Ekle” veya
“Yukarı Ekle”
düğmelerinden birine basın. Yük durumu eklendikten sonra,
“Düzenle” düğmesine basarak
“Yük Durumu Düzenleyicisi” ile düzenleyin.

“Yük Durumu Etiketi” ve
“Yük Durumu Açıklaması” alanları kısa açıklamalarla doldurulmalıdır.

Düşey Yükler

Binadaki hareketli yükler bir düşey yük durumuyla, sabit yükler ise başka bir düşey yük durumuyla temsil edilir. Tüm açıklıkların tam yüklü olduğu sabit ve hareketli yüklere ek olarak, hem sabit hem de hareketli yüklemeler için kullanılabilecek düzenli yüklemeler tanımlanabilir. Bu düzenler önceden tanımlı olabileceği gibi kullanıcı tarafından da tanımlanabilir. Bunların yanı sıra
yöne bağlı düzenli yük durumları tanımlanabilir (bir yöndeki kirişler düzenli yüklemeye sahipken, diğer yöndeki kirişler yük aktarım mekanizmasına göre tam yüklü veya yüksüz olur). Bu sayede kolonlardaki eksenel yük azalması minimize edilir.
Düşey Yük Durumlarının Manuel Tanımlanması

“Düşey Yük” seçeneğini
“Yük Durumu Tipi” çerçevesinde seçerseniz, sağdaki listede üç yük durumu tipi etkinleşir.


  1. “Kullanıcı Tanımlı Düşey Yük”, sabit ve hareketli yük kategorisi dışında manuel düşey yükler tanımlamanıza olanak tanır. Bu yükler kirişlere, döşemelere ve kolon/perde düğümlerine atanabilir.
  2. “Sabit Yük Durumu” genellikle eleman öz ağırlıklarından ve ek sabit yüklerden oluşur. Sabit yük durumu kategorisi altında ek yayılı yükler veya tekil yükler de atayabilirsiniz.
  3. “Hareketli Yük Durumu”, sabit yük ve diğer sabit yükler dışında binaya etkiyen düşey geçici hareketli yükleri içerir.
  4. "Çatı Hareketli Yük Durumu"  çatıya etkiyen hareketli yüklemeden oluşur.
  5. "Kar Yükü Durumu"  ve "Yağmur Yükü Durumu"  kar veya yağmurun yapı elemanlarına düşmesi sırasında oluşan kuvvetleri/ağırlığı içerir.
  6. "Düşey Deprem Yükü Durumu"  depremin oluşturduğu düşey kuvvetleri dikkate alır.
Sabit veya hareketli yükün düzenini, sağdaki listenin altındaki
“Yükleme Düzeni” alanına girin.
Notlar

Düzenli yüklerde tam yüklü açıklıklar
‘1’, yüksüz açıklıklar ise
‘0’ olarak belirtilir. Tüm açıklıkların yüklü olduğu durumlarda bu alanı boş bırakın.

Bilgi

Örneğin,
“Dolu-Boş-Dolu-Dolu-Boş” düzenine sahip bir sabit veya hareketli yük oluşturmak için bu alana 10110 girin. Tüm açıklıklar tam yüklü olacaksa, bu alanı boş bırakın.

Yükleme düzeni olarak en az iki karakter girdiğinizde,
“Düzen Yönü” alanı etkinleşir. Düzenli yük, burada belirtilen yön boyunca uygulanır.
Bilgi

Örneğin, 1. yön kirişlerinin düzenli yüklemeye sahip olmasını, 2. yön kirişlerinin ise (1. yön kirişi üzerine oturmuyorsa) düzenli yük almamasını istiyorsanız
“Yön-1”
kirişlerini seçin.

Düzenli yüklemeyi her iki yöndeki kirişlere de uygulamak için
“Yok” seçin.

Yatay Yükler

Yatay yük durumları
“Kullanıcı Tanımlı Yatay Yükler”,
“Nominal Yükler”, "Nominal Yük Durumu", "Eşdeğer Statik Deprem Yükü", "Deprem Spektrum Yüklemesi" veya
“Rüzgar Yükü”
olarak sınıflandırılır.
Bu yatay yüklerin yönü ve her yöndeki dışmerkezlikleri kullanıcı tarafından tanımlanabilir.
Yatay Yüklerin Manuel Tanımlanması
Yatay yükleri manuel olarak hesaplayıp binaya uygulamak istiyorsanız, listeden
“Kullanıcı Tanımlı Yatay Yük” veya
“Rüzgar Yükü” seçeneğini seçin. Uygulama noktaları ve büyüklükleri daha sonra
“Rüzgar ve Kat Yükleri” alanına girilebilir.

“Teorik Yük” durumunda, yatay yükler kat ağırlığının bir yüzdesi olarak otomatik hesaplanır ve değiştirilemez.

Teorik yükleme ile ilgili parametreler, Analiz Öncesi’ndeki Proje Parametreleri’nin
“Yatay Yükleme” sekmesinde belirtilebilir.
Yukarıdaki her yatay yük durumu için,
“Yükleme Yönü” ifadesi
“Birincil” olarak adlandırılır; bu terim,
“Bina Parametreleri”. içinde belirtilen açı değerine karşılık gelir.
“İkincil (Birincil + 90)” yönü, birincil yöne diktir.
Fikir

Özetle, X yönünde bir yükleme içeren yük durumu oluşturmak için
“Birincil”‘i seçin. Y yönünde bir yükleme için
“İkincil (Birincil+90)”.

Her yatay yük durumu için bir dışmerkezlik tanımlanabilir. Bu,
“Dışmerkezlik” alanında belirtilebilir. Her yön için dışmerkezlik
“+” veya
“-“ olarak belirtilebilir. Dışmerkezlik miktarı
“Bina Parametreleri” üzerinden genel olarak kontrol edilir. Dışmerkezlik için varsayılan değer
%5’tir.

Isıl Yük

Elle bir ısıl yük durumu oluşturmak için
“Isıl Yük” seçeneğini
“Yük Durumu Türü” çerçevesinde seçin ve
“Yük Durumu Etiketi” ile
“Yük Durumu Açıklaması” alanlarını doldurun.

İnşaat Aşaması İçeriğinin ve Süresinin Ayarlanması

“Yükleme Oluşturucu” aşamalı inşaat yük durumlarınızı tanımlamak için kullandıktan sonra, her aşamanın içeriğini ve süresini ayarlamak için
“Yük Durumları” düğmesine tıklayabilirsiniz.
Ayarlanacak inşaat aşaması yük durumunu seçin ve
“Düzenle” düğmesine basarak
“Yük Durumu Düzenleyicisi” ile değiştirin.

İnşaat Aşaması İçeriğinin Ayarlanması

Varsayılan olarak her kat seviyesi başlangıçta bir aşama olarak kabul edilir.
Birinci aşama her zaman 1. katı içermelidir; ancak bu aşama ve sonraki her aşama, birden fazla katı içerecek şekilde ayarlanabilir.
Bir aşamada dikkate alınan kat sayısını
artırmak için, bir sonraki aşamanın başladığı kat numarasını değiştirmeniz yeterlidir.
Fikir

Örneğin, 1. kat ile 2. katı tek bir aşamada birleştirmek için Aşama-2’yi 3. katta başlayacak şekilde düzenleyin.

Bir aşama bu şekilde düzenlendiğinde, daha üst aşamalar buna uygun olarak otomatik ayarlanır.

İnşaat Aşaması Süresinin Ayarlanması

Her aşamanın süresi, ilgili aşamanın analizinde kullanılan Elastisite Modülü’nü (Ec) belirler; normal çimento kullanıldığı varsayılır ve t yaşındaki Ec değeri şu şekilde tahmin edilir:

Yukarıdakilerden, ilk birkaç günden sonra süreye bağlı değişikliklerin sonuçlar üzerinde büyük bir etkisi olmadığı görülebilir.
Varsayılan olarak tüm aşamalar başlangıçta aynı süreye sahiptir; ancak her aşamanın süresi gerektiğinde ayrı ayrı düzenlenebilir.