Genel
Kiriş Kesit Tasarımı kullanıcının kiriş donatı verilerine, kiriş raporuna ve diğer bilgilere erişmesini sağlar.
Kullanıcı Kiriş Kesit Tasarımı'na erişmek için:
- Bir kiriş seçip Kiriş sekmesinde "Kesit Tasarımı"
üzerine tıklayabilir veya - Bir kiriş seçip sağ tıklayarak kısayol menüsüne erişebilir ve "Kesit Tasarımı"
üzerine tıklayabilir.
Kiriş Kesit Tasarımı iki sekmeden oluşur:
- "Kirişler” sekmesi
- "Donatılar” sekmesi
Donatı Sekmesi
Varsayılan olarak, Donatı sekmesi, kesit tasarımı açıldığında görüntülenecek ana sekmedir.

Bu sekmede 2 bölüm bulunur:
1. Araç Çubukları :
- Çubuk Seç : ProtaStructure'da çeşitli donatı ve sonlandırma düzenleri bulunur ve bunlar verilen açılır listeden seçilebilir. Varsayılan donatı düzeni, "Kiriş Tasarım Ayarı" içinde önceden tanımlanabilir (Bina Yerleşimi sekmesi > Ayarlar Merkezi > Kiriş > Donatı Düzenleri)

Donatı Düzeni ayarı hakkında daha fazla bilgi için Kiriş Tasarım Ayarları > Donatı Düzenleri bölümüne bakın.
"Çubuk Seç" tıklandığında program kirişi otomatik olarak tasarlar. Elle düzenlenmiş donatı adedi ve boyutu değiştirilir.
- Diyagramlar : Kirişin detaylı tasarım diyagramına erişmek için.
- Detay Çizimleri : ProtaDetails’e erişmeden mevcut akstaki kiriş(ler)in detay çizimini önizlemek için. Teknik olarak ProtaDetails’te üretilecek detay çizimiyle aynıdır.
- Moment Değerlerini Göster : Kiriş Etkileşimli Tasarım diyalog penceresini görüntülemek için.
- Ölçekli/Ölçeksiz : “Ölçeksiz” seçildiğinde kiriş çizimi/taslağı ölçekli değildir; “Ölçekli” seçildiğinde ise kirişin çizimi/taslağı ölçeğine uygun çizilir.
- Kullanıcı geçiş yapmak için sol tıklayabilir. Yatay ölçek, “Ölçekli/Ölçeksiz” butonunun yanındaki yukarı ve aşağı butonları kullanılarak değiştirilebilir.
- Yatay ölçeğin değiştirilmesi, ekran çözünürlüğü yeterli olmadığında veya tek ekranda daha fazla (veya daha az) kiriş görmek istendiğinde gerekli olabilir.
- Önceki Açıklık/ Sonraki Açıklık : Kiriş açıklıkları arasında geçiş yapmak için.
- Donatıları Kopyala / Donatıları Yapıştır : Tek açıklıklı bir kirişteki tüm donatıları kopyalayıp başka bir açıklık kirişine yapıştırmak için.
- Kullanıcı “Donatıları Kopyala”yı kullandığında, program tek açıklıktaki kirişin tüm donatılarını (etriyeler, mesnet donatıları, açıklık donatıları dahil) otomatik olarak kopyalar; “Donatıları Yapıştır” tıklandığında ise tek açıklıklı kirişin tüm donatılarını seçilen diğer kirişe yapıştırır.
- Mevcut donatı varsa, yapıştırma işleminde kopyalanan donatılarla değiştirilir.
- Tüm Kirişlere Yapıştır : Kopyalanan tek kirişin tüm donatılarını diyalog penceresindeki tüm kirişlere yapıştırmak için.
- Özet Rapor : Kiriş tasarımının özetini rapor biçiminde oluşturmak için.
- Detaylı Rapor : Madde madde kontrol içeren detaylı rapor.
- Ok ve Cancel : Değişikliği uygulamak için Ok, yapılan değişiklikleri korumadan çıkmak için Cancel.
2. Donatı Verisi Düzenleyicisi : Kirişler tasarlandıktan sonra seçilen donatı çeliklerini gösteren alanlar. Detaylar aşağıdaki bölümde ele alınacaktır.3. Kiriş Durumu : Kiriş yetersiz kalırsa, nedeni burada gösterilir (alternatif olarak toplu kiriş tasarım raporundan kontrol edilebilir).
Donatı Verisi Düzenleyicisi
Veri düzenleyicisinde sonuç dinamiktir; yani kullanıcı donatıları düzenlediğinde program hesaplamalarda buna uygun değişiklikleri anında yapar ve geri bildirimi hemen veri düzenleyicisine yansıtır. Sağlanan donatı düzenleri sistemi, detay çizimlerinde ek düzenleme gereksinimini azaltmak/ortadan kaldırmak amacıyla özel olarak tasarlanmıştır.
Bu düzenleyici dört bölümden oluşur:
- Kirişin şematik taslağı
- Fazla Donatı Alanı
- Geri Bildirim Alanı
- Donatı Verisi Alanı
Bu alanlardaki değerler, minimum gereksinimleri karşılamadığında kırmızı renkte gösterilir.
Kirişin şematik çizimi
Formun üst kısmında, mevcut akstaki kirişler şematik olarak çizilir. Çizimde mesnetler, kiriş etiketleri, kesit boyutları, açıklık uzunlukları ve gerekli donatı alanları (üst ve alt kenarda, mesnetlerde ve açıklıkta) gösterilir.
Kırmızı çarpı, kiriş tasarımının kesit yetersiz olduğunu gösterir.

Fazla Donatı Alanları
Bu “Ekstra As” değerleri, aynı konumda sağlanan donatı ile elde edilen fazla donatı alanını gösterir.
Geri Bildirim Alanı
Kiriş gereksinim kontrolleri ve ek bilgiler bu alanda görüntülenir:
- As-min (Üst/Alt) : Minimum donatı yüzdelerine göre hesaplanan gerekli minimum donatı alanı.
- B-Up Middle (Sadece Kırılmış Donatı Düzeninde) : Bu alanlar, kırılmış donatıların orta düz bölümünün olası genişliğini gösterir.
Kullanılan donatı düzeninde kırılmış donatı bulunmuyorsa bu değerler görüntülenmez.
- s-Bar-CL (Üst/Alt) : Donatılar arasındaki merkezden merkeze mesafe şu formülle hesaplanır:
S-Bar-CL = (Kiriş genişliği – 2 (etriye çapı + beton paspayları) – Boyuna donatı adedi * boyuna donatı çapları) / (Boyuna donatı adedi – 1). - Defl. Check Results : Kiriş sehim kontrolleri.
- x-Sup. Links Fields : Mesnet bölgelerindeki etriyeler otomatik olarak hesaplanır ve mesnet bölgelerinin hesaplanan genişlikleri, yalnızca açıklık ortasındaki etriye mesnet etriyesinden farklı olduğunda burada görüntülenir.
Donatı Verisi Alanı
Donatı alanları, seçilen donatı düzenine göre sıralanır. Donatı alanları arasında gezinme, fare düğmesine tıklayarak veya ok tuşlarıyla yapılabilir.
Varsayılan donatı düzeni ayarlanmış olsa da, kullanıcı her bir donatı çubuğunu manuel olarak değiştirebilir.
Otomatik olarak seçilen çubuklar, seçili donatı çubuğu alanının yanında bulunan yukarı/aşağı düğmeleri kullanılarak değiştirilebilir.
Herhangi bir değişiklik yapıldığında, sağlanan çubukların yeniden hesaplanması dinamik olarak gerçekleştirilir ve ilgili diğer alanlar da güncellenir.
Donatı Verisi Alanı – Kısayol Tuşu
Kullanıcı, açıklık kirişleri arasındaki donatı çubuğu alanlarında gezinmek için şunları yapabilir:
- Fare tekerleğini kullanarak kaydırın ve seçin ya da,
- “Önceki/Sonraki Açıklık” komutunu kullanın

Donatı çapını, adedini veya aralığını değiştirmek için donatı çubuğu alanının her iki yanında bulunan yukarı/aşağı düğmelerini kullanabilirsiniz. Donatı çubuklarını değiştirmek için aşağıdaki kısayol tuşlarını da kullanabilirsiniz:
| F1 |
Donatı çubuğu adedini artır |
| F2 |
Donatı çubuğu adedini azalt |
| F3 |
Donatı çubuğu çapını artır |
| F4 |
Donatı çubuğu çapını azalt |
|
F5
|
Donatı çubuğu aralığını artır (Yalnızca Etriye)
|
|
F6
|
Donatı çubuğu aralığını artır (Yalnızca Etriye)
|
Örneğin, 2T16 donatısını 4T14 olarak değiştirmek için kullanıcı F1 tuşuna iki kez ve F4 tuşuna bir kez basabilir.
Donatı Verisi Alanı – Donatı Tipi
ProtaStructure’da bulunan çelik donatı tipleri aşağıda açıklanmıştır. Aşağıdaki donatı tiplerinin tümü her donatı düzeninde görünmez. Seçilen donatı düzenine bağlı olarak gerekli donatı grupları kullanılabilir hale gelir. Donatı düzenleri “Donatı Seç” düğmesi kullanılarak seçilebilir.
- Askı Donatıları: Askı donatıları temelde bağlanacak bağlantıları sağlamak amacıyla yukarı kırılmış donatı düzenleriyle birlikte kullanılır. Bu donatılar kirişlerde üst katmanda, temel kirişlerinde ise alt katmanda kullanılır.
- Askı donatısı sayısı genellikle kesitin genişliğine göre belirlenir.
- Seçilen adet ve çap komşu açıklıklarla aynı olduğunda askı donatıları genellikle açıklık ortasında bindirilir.
Üst ve alt düz donatıların aksine, askı donatıları komşu açıklığın 0,25L değerine kadar uzatılmaz.
- “Ayarlar ve Parametreler” diyalog penceresindeki “Min. Askı Donatısı Sayısı” ve “Min. Askı Donatısı Çapı” alanları, her açıklığa yerleştirilebilecek minimum donatı sayısını ve donatı çapını kontrol eder.
- “Ayarlar ve Parametreler” diyalog penceresindeki “Çelik Donatı Kesim Boyu” alanı, donatıların ne zaman bindirileceğini kontrol eder. Donatılar, “Çelik Donatı Kesim Boyu” değerine ulaşılana kadar açıklıklar boyunca uzatılır.
- Bu donatılar, gerekli donatı alanını sağlamak amacıyla kirişin hem açıklık hem de mesnet bölgelerinde kullanılır.
- Üst Donatılar : Üst düz donatılar kirişlerin üst katmanlarına yerleştirilir.
- Kiriş orta açıklığında gerekli çelik alanını sağlamak için kullanılırlar.
- Bitişik kirişlere 0.25L / Bindirme kadar uzatıldıklarında, kiriş mesnetlerinin gerekli çelik alanını sağlamak için de kullanılırlar.
- Kirişlerin üst kotları aynı olmadığında üst donatılar bitişik mesnede uzatılmaz; bu nedenle bitişik açıklık kirişinin mesnetlerinin gerekli çelik alanını sağlamak için kullanılmazlar.
- İlk ve son mesnetlerde veya kirişler arasında kot farkı olduğunda, bu donatılar kolona kadar uzatılır ve yeterli ankraj sağlamak için gerektiğinde bir kıvrım (donatı bükümü) yapılır.
Her açıklığa ayrı donatı konulması istendiğinde, bu donatılar askı donatısı olarak kullanılabilir.
- Mesnet Üst Donatıları : Mesnet üst donatıları kirişlerin mesnetlerindeki üst katmanlara yerleştirilir.
- Her iki kirişin mesnet bölgelerinde kullanılırlar ve gerekli çelik alanlarını sağlamak için uzatılırlar.
- Bitişik kirişlere 0.25L kadar uzatılırlar veya açıklık donatılarıyla bindirme yaparlar.
- İlk ve son mesnetlerde veya kirişler arasında kot farkı olduğunda, bu donatılar kolona kadar uzatılır ve yeterli ankraj sağlamak için gerektiğinde bir kıvrım yapılır.
- Kirişlerin üst kotları aynı olmadığında iki farklı mesnet üst donatısı grubu sağlanır.

- Pilye Donatılar : Bu donatı grubunu kullanan bir donatı düzeni seçildiğinde pilye donatılar kullanılabilir hale gelir. Pilye donatılar mesnet bölgelerinin üst katmanlarında ve açıklık bölgelerinin alt katmanında kullanılır.
- Bitişik kirişlere 0.25L kadar uzatılırlar.
- Bu nedenle bitişik açıklık kirişlerinin mesnetlerinin gerekli çelik alanını sağlamak için kullanılırlar.
- Pilye donatı kesme şekli, “Ayarlar ve Parametreler” menüsünün “Pilye Donatı Kontrolleri” bölümünde bulunan parametrelerle kontrol edilir.
- Alt Donatılar: Alt düz donatılar kirişlerin alt katmanlarına yerleştirilir.
- Gerekli donatı alanını sağlamak için kirişin hem açıklık hem mesnet bölgelerinde kullanılır.
- Bitişik kirişlere 0.25L / Bindirme boyunca uzatıldığında, bitişik kirişlerin mesnetlerinin gerekli donatı alanını sağlamak için de kullanılır.
- Kirişlerin alt seviyeleri aynı olmadığında alt donatılar bitişik mesnede uzatılmaz. Bu durumda, o bitişik kirişin mesnedinin gerekli donatı alanını sağlamak için kullanılmazlar.
- İlk ve son mesnetlerde veya kirişler arasında seviye farkı olduğunda, bu donatılar kolona uzatılır ve gerektiğinde yeterli ankraj sağlamak için bir bobin yapılır.

- Mesnet Alt Donatıları: Mesnet alt donatıları kirişlerin mesnetlerindeki alt katmanlara yerleştirilir.
- Her iki kirişin mesnet bölgelerinde kullanılır ve gerekli donatı alanlarını sağlamak için uzatılır.
- Bitişik kirişlere 0.25L boyunca uzatılır veya açıklık donatılarıyla bindirilir.
- İlk ve son mesnetlerde veya kirişler arasında seviye farkı olduğunda, bu donatılar kolona uzatılır ve gerektiğinde yeterli ankraj sağlamak için bir bobin yapılır.
- Kirişlerin alt seviyeleri aynı olmadığında iki farklı mesnet üst donatısı grubu sağlanır.
- Gövde Donatıları: "Yan Donatılar" olarak bilinir. Daha derin kirişlerde çatlak kontrolü için kiriş yan yüzlerinde donatı kullanılır.
- Bu donatıların sayısı ve aralığı seçilen tasarım kodlarının gereksinimlerine göre belirlenir.
- Minimum donatı çapı, “Ayarlar ve Parametreler” diyalog penceresindeki “Gövde Donatı Çapı” alanında belirtilen değere göre belirlenir.
- Etriyeler : Eşit aralıklı etriyeler kirişler boyunca üç bölgeye, yani sol ve sağ mesnetler ile açıklığa yerleştirilebilir.
- Mesnet bölgelerinin genişliği Geri Bildirim Alanı’ndaki “x-Sup.Links” satırında belirlenir ve gösterilir.
- Etriye düzeni ve hesaplama parametreleri “Ayarlar ve Parametreler” menüsünün “Etriyeler” sayfasında bulunur. Bu seçenekler kullanılarak minimum ve maksimum etriye aralığı, etriye çap aralığı ve mesnet etriyesi düzeni kontrol edilebilir.
Kesme tasarımında pilye donatılar (varsa) dikkate alınmaz.
Burulma kuvveti kirişin (donatısız) beton burulma kapasitesini aştığında, burulma etriyeleri (kapalı etriyeler) otomatik olarak tasarlanır. Aşağıdaki şemada gösterildiği gibi, ProtaDetails’te etriye türünün yanında ‘T’ ön eki gösterilir:![]()
Hızlı Kontrol için Kiriş Boyutunu Düzenleme
Kiriş boyutunu tasarım diyalog penceresinde doğrudan değiştirebilirsiniz. Aşağıdaki görsel gerekli adımları göstermektedir.

- Değeri tıklayıp girin ve “Enter” tuşuna basın
- Kiriş tasarımını hızlı kontrol etmek için “Select Bars” seçeneğine tıklayın.
- Yapılan değişiklikleri onaylamak için “OK” tıklayın.
- Değişiklikleri geri almak için “Cancel” tıklayın.
Bu arayüzde kiriş boyutunu değiştirmek, yapının ağırlığı ve rijitliği değiştiği için Bina Analizi sonuçlarını geçersiz kılar. Bu nedenle, güncellenmiş tasarım kuvvetlerini elde etmek için Bina Analizini yeniden çalıştırmanız gerekir. Ardından bu kirişin tasarımını, en güncel tasarım kuvvetleriyle gerçekten sağladığından emin olmak için yeniden kontrol edin.
