Eurocode 8’e Göre Perde Eğilme Momenti ve Kesme Tasarım Zarfı

Yapının dinamik davranışındaki belirsizlikler göz önünde bulundurularak, Hw/Lw ≥ 2 olan sünek perde duvarların taban mafsalının üzerinde elastik kalmasını sağlamak amacıyla, analizden elde edilen tasarım eğilme momentleri ve kesme kuvvetleri büyütülür.

ProtaStructure artık çekme kayması değerini otomatik olarak hesaplayacak ve Eurocode 8 – 5.4.2.4‘te belirtilen yönteme göre eğilme momenti ve kesme kuvveti zarflarını uygulayacaktır.

Tasarım zarfı değerlerini Kolon Donatı Tasarımı > Perde Tasarım Zarfı penceresinden inceleyebilir ve değiştirebilirsiniz.

Analizden elde edilen eğilme momenti diyagramından doğrusal bir zarf oluşturulabilir.

Bu diyagram, kesme kuvveti için Taşıma Gücü Sınır Durumu doğrulamasında benimsenen basınç çubuğu eğim açısıyla uyumlu olarak, Eurocode 8 – 5.4.2.4 (5)‘te çekme kayması olarak tanımlanan a1 mesafesi kadar yukarı kaydırılmalıdır.

ProtaStructure’da çekme kayması hesabı için varsayılan Basınç Çubuğu Eğim Açısı, θ, değeri 21.8°‘dir; bu da cot(θ) = 2.5 değerini verir.

Çekme kayması uzunluğu şu formülle hesaplanır: a1 = Lw cot(θ).

Basınç çubuğu eğim açısının değeri 21.8 ile 45 derece arasında değişir. Kullanıcıya bu konuda esneklik sağlamak için “Tasarım Zarfı Çekme Kayması için Basınç Çubuğu Eğim Açısı” adında yeni bir ayar eklenmiştir. Bu ayara Ayarlar > Kolon & Perde > Tasarım üzerinden erişilebilir.

Buraya girilen değer, hesaplanan basınç çubuğu eğim açısının yerini alır. Sıfır bırakıldığında, çekme kayması uzunluğu varsayılan cot(θ) = 2.5 değeri kullanılarak hesaplanır.

Eurocode 8 – 5.4.2.4 (6)’ya göre, birincil deprem perdesinin tabanında akma oluştuktan sonra kesme kuvvetlerinde meydana gelebilecek artış dikkate alınmalıdır. Bu gereklilik, bina tabanından veya bodrum katından itibaren Hw/3 uzunluğundaki kritik perde yüksekliğinde, tasarım kesme kuvvetlerinin analiz kesme kuvvetlerine göre %50 (DCM için) artırılmasıyla sağlanabilir. DCH yapılar için kesme büyütme katsayısı Eurocode 8 Eşitlik 5.25 ile hesaplanır.

ProtaStructure, her perde hattı için düzenlenebilen kesme büyütme katsayısı için kullanıcı tanımlı bir parametre sunar. Varsayılan ve minimum değer 1.5‘tir; maksimum değer ise perde doğrultusunda analizde kullanılan ‘q‘ katsayısıdır. ProtaStructure, kritik yükseklik içindeki analiz kesme kuvvetlerini bu katsayıyla büyütür. Kesme diyagramı, üstteki değer olan Vperde,taban/2‘ye doğrusal olarak bağlanır.

Perde uç bölgeleri veya sınır elemanları, özellikle perdelerin kritik plastik bölgelerinde sünek davranışın sağlanması için gereklidir.

Her deprem yönetmeliği, uç bölgelerinin hesaplanması ve kısaltılmasına ilişkin farklı kurallar içerir.

ACI ve Eurocode, uç bölgesi uzunluğu hesabında birim şekil değiştirmeye dayalı bir yaklaşım izlerken, Türk yönetmeliği perde uzunluğunun minimum bir oranını gerektirir.

Bazı yönetmeliklerde kritik yükseklik dışında uç bölgesi gerekmeyebilir; diğerlerinde ise azaltılmış bir uç bölgesi uzunluğu kullanılır.

ProtaStructure, perde ve çekirdek perde uç bölgelerini (sınır elemanlarını) uzun süredir desteklemektedir. Yeni sürümde bu özellik geliştirildi. Artık kritik yüksekliği, uç bölgesi kullanımını ve uç bölgesi uzunluğunu toplu düzenleme aracıyla kolayca ayarlayabilirsiniz.